ବଜେଟ୍ ତଳ ସ୍ତରର ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବ

ବଜେଟ୍ ତଳ ସ୍ତରର ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବ ଯେଉଁଠାରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ କେବଳ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ସିମିତ ରଖିଥିଲେ।

ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ମୋହନ ମାଝୀ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ଲୋକଙ୍କ ମତାମତକୁ ନେଇ ନେଇଛନ୍ତି। ସେ ଆସ୍କାରେ ସମ୍ପ୍ରତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କନ୍ୟା ବିବାହ ଯୋଜନା, ଆଗାମୀ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନ ଯୋଜନା ଏବଂ କଟକ-ଭୁବନେଶ୍ୱର-ପାରାଦୀପ-ପୁରୀ ଅର୍ଥନୈତିକ କରିଡର ଯୋଜନା ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପରାମର୍ଶକୁ ଆଧାର କରି ପରିକଳ୍ପନା କରିଥିଲେ।

୨୦୨୬-୨୭ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଅର୍ଥ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏକ ସଂରଚିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରେ, ଯାହା ଜନ ଅଂଶଗ୍ରହଣ, ଉନ୍ନତ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଏବଂ ବିଭାଗୀୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ସୀମା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରେ। ଯାହା ଲୋକାଭିମୁଖୀ ଯୋଜନା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ। ୨୦୨୫-୨୬ ବଜେଟ୍ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିମୂଳକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ମୋଟ ₹୨,୯୦,୦୦୦ କୋଟି ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି।

ଶ୍ରୀ ମାଝୀ ଫେବୃଆରୀ 20 ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବେ। 2026-27 ବଜେଟ୍ ର ଆକାର ଏଥର 3 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଅତିକ୍ରମ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି। ମାଝୀ ଗତ ବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀ 17 ତାରିଖରେ 2025-26 ପାଇଁ 2.9 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରର 50 ରୁ ଅଧିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ପୂର୍ବତନ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ବୈଠକରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। “ଆମ ସରକାର ଏକ ଜନସରକାର। ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱର ଆମ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେମାନଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ,” ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି।

ବଜେଟ୍ ଲୋକଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଜନସାଧାରଣ, ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କଠାରୁ ପରାମର୍ଶ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ “ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବଜେଟ୍” କୁହାଯାଏ।

ବଜେଟ୍ ପ୍ୟାକେଜରେ ବାର୍ଷିକ ଆର୍ଥିକ ବିବୃତ୍ତି, ଅନୁଦାନ ଚାହିଦା, ଆର୍ଥିକ ରଣନୀତି ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ, ଶିଶୁ, ପୁଷ୍ଟିସାର ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ବଜେଟ୍ ଭଳି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବଜେଟ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ରିତ କ୍ଷେତ୍ର (୨୦୨୫-୨୬): ୨୦୨୫-୨୬ ବଜେଟ୍ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା (GSDP ର ଆନୁମାନିକ ୩%) ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ୯% ବୃଦ୍ଧି ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା।

ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥ ବିଭାଗ ଏହାର ପରିଚାଳନା କରେ, ସ୍ଥାୟୀ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି, ଯେପରି ସେମାନଙ୍କର ସରକାରୀ ବଜେଟ୍ ପୋର୍ଟାଲରେ ଦେଖାଯାଇଛି।
ଏକ ଉନ୍ନତ ବଜେଟ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକୁ ବିଳମ୍ବ ସୁଦ୍ଧା ଖର୍ଚ୍ଚ ଆକଳନ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମାକ୍ରୋ-ଆର୍ଥିକ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଏବଂ ପାଣ୍ଠି ପୂର୍ବାନୁମାନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବହୁ-ବର୍ଷୀୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ସୀମା (ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପାଇଁ) ପ୍ରଦାନ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, ଓଡ଼ିଶାରେ ବିରୋଧୀ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (BJD) 2026 ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ବିଭିନ୍ନ ଶାସନ ଏବଂ ନୀତିଗତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP) ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଦାୟୀ କରିଆସୁଛି। 2024 ଜୁନ୍ ମାସରେ 25 ବର୍ଷ ପରେ କ୍ଷମତା ହରାଇବା ପରେ, ବିଜେଡି ଏକ ସକ୍ରିୟ ବିରୋଧୀ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ଜଳ ବିବାଦ, ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପରେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛି।
ବଜେଟ୍ ତଳ ସ୍ତରର ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବ ଯେଉଁଠାରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ କେବଳ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ସିମିତ ରଖିଥିଲେ।

ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ମୋହନ ମାଝୀ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ଲୋକଙ୍କ ମତାମତକୁ ନେଇ ନେଇଛନ୍ତି। ସେ ଆସ୍କାରେ ସମ୍ପ୍ରତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କନ୍ୟା ବିବାହ ଯୋଜନା, ଆଗାମୀ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନ ଯୋଜନା ଏବଂ କଟକ-ଭୁବନେଶ୍ୱର-ପାରାଦୀପ-ପୁରୀ ଅର୍ଥନୈତିକ କରିଡର ଯୋଜନା ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପରାମର୍ଶକୁ ଆଧାର କରି ପରିକଳ୍ପନା କରିଥିଲେ।

୨୦୨୬-୨୭ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଅର୍ଥ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏକ ସଂରଚିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରେ, ଯାହା ଜନ ଅଂଶଗ୍ରହଣ, ଉନ୍ନତ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଏବଂ ବିଭାଗୀୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ସୀମା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରେ। ଯାହା ଲୋକାଭିମୁଖୀ ଯୋଜନା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ। ୨୦୨୫-୨୬ ବଜେଟ୍ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିମୂଳକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ମୋଟ ₹୨,୯୦,୦୦୦ କୋଟି ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି।

ଶ୍ରୀ ମାଝୀ ଫେବୃଆରୀ 20 ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବେ। 2026-27 ବଜେଟ୍ ର ଆକାର ଏଥର 3 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଅତିକ୍ରମ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି। ମାଝୀ ଗତ ବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀ 17 ତାରିଖରେ 2025-26 ପାଇଁ 2.9 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରର 50 ରୁ ଅଧିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ପୂର୍ବତନ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ବୈଠକରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। “ଆମ ସରକାର ଏକ ଜନସରକାର। ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱର ଆମ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେମାନଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ,” ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି।

ବଜେଟ୍ ଲୋକଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଜନସାଧାରଣ, ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କଠାରୁ ପରାମର୍ଶ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ “ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବଜେଟ୍” କୁହାଯାଏ।

ବଜେଟ୍ ପ୍ୟାକେଜରେ ବାର୍ଷିକ ଆର୍ଥିକ ବିବୃତ୍ତି, ଅନୁଦାନ ଚାହିଦା, ଆର୍ଥିକ ରଣନୀତି ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ, ଶିଶୁ, ପୁଷ୍ଟିସାର ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ବଜେଟ୍ ଭଳି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବଜେଟ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ରିତ କ୍ଷେତ୍ର (୨୦୨୫-୨୬): ୨୦୨୫-୨୬ ବଜେଟ୍ ରାଜସ୍ୱ ବଳକା (GSDP ର ଆନୁମାନିକ ୩%) ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ୯% ବୃଦ୍ଧି ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା।

ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥ ବିଭାଗ ଏହାର ପରିଚାଳନା କରେ, ସ୍ଥାୟୀ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି, ଯେପରି ସେମାନଙ୍କର ସରକାରୀ ବଜେଟ୍ ପୋର୍ଟାଲରେ ଦେଖାଯାଇଛି।
ଏକ ଉନ୍ନତ ବଜେଟ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକୁ ବିଳମ୍ବ ସୁଦ୍ଧା ଖର୍ଚ୍ଚ ଆକଳନ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମାକ୍ରୋ-ଆର୍ଥିକ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଏବଂ ପାଣ୍ଠି ପୂର୍ବାନୁମାନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବହୁ-ବର୍ଷୀୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ସୀମା (ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପାଇଁ) ପ୍ରଦାନ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, ଓଡ଼ିଶାରେ ବିରୋଧୀ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (BJD) 2026 ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ବିଭିନ୍ନ ଶାସନ ଏବଂ ନୀତିଗତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP) ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଦାୟୀ କରିଆସୁଛି। 2024 ଜୁନ୍ ମାସରେ 25 ବର୍ଷ ପରେ କ୍ଷମତା ହରାଇବା ପରେ, ବିଜେଡି ଏକ ସକ୍ରିୟ ବିରୋଧୀ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ଜଳ ବିବାଦ, ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପରେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛି।

ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଆଇନର ସମ୍ପାଦକ ଡକ୍ଟର ବିଭୁ କଲ୍ୟାଣ ପ୍ରଧାନଙ୍କ ବିଶ୍ଳେଷଣ।